X
تبلیغات
گروه آموزشي زبان و ادبيات فارسي استان قم

اسم های مشتق پسوندی

(صرف فارسی/بخش دهم)


در بخش نهم صرف فارسی درباره اسم مشتق و پسوندهای اسم سازی که می توان با آنها اسم مشتق ساخت آشنا شدیم.در این مقاله مابقی این پسوندها را به شما معرفی خواهیم کرد.


اسم های مشتق پسوندی
شبه پسوندهای فعال مکان:

خانه و سرا به آخر اسم ها می چسبند و اسم مکان می سازند، مانند: کتابخانه، کارخانه، مهمان سرا

پسوندهای اسم ساز تصغیر:

این عناصر عبارتند از "َ َ ک، گک"، "ویه"، "چه" و گونه های مختلف آن ( "ژه"، "ویژه"، "یزه") و "غاله" و صورت های دیگر آن "گاله"، "له" و "وله".

مانند: مرغک، باغچه، بابویه، مژه، بزغاله، پرگاله، کندوله.

از میان اینها " َ ک" و "چه" فعال است و مابقی غیرفعالند.

پسوند اسم ساز تفخیم:

که عبارت است از "ی" که به اسم دیگر می چسبد مانند: نورچشمی و حضرت استادی.

پسوند اسم ساز توزیع:

عبارت است از "گان" که به عدد می چسبد، مانند: دهگان یا بیستگان.

پسوند استخراج عام از خاص:

معمولا به صفت می چسبد و اسم می سازد، مانند: سفیده، زرده و سیاهه.

پسوند اسم مصدر:

این پسوندها چند دسته اند:

1.      پسوندهایی که به آخر ماده مضارع یا ماضی می چسبد و عبارتند از: "  ِ ش" و گونه دیگر آن " ِ شت" و "ه" و "ار" مانند: کوشش، گوشت، گفتار، کردار، خنده، گریه....

2.      پسوندهایی که به آخر عناصر دیگری غیر از ماده فعل می چسبند و عبارتند از "ی" و صورت دیگر آن یعنی "گی"، مان، نا. مانند: سیاهی، زندگی، زایمان، ترکمان، درازنا و تنگنا.

این عناصر به جز "ی" همه یا نیمه فعالند مانند "ار" و "ش" یا غیر فعالند مانند "نا".

پسوندهای اسم مصدر چند دسته اند: پسوندهایی که به آخر ماده مضارع یا ماضی می چسبد و عبارتند از: " ِ ش" و گونه دیگر آن " ِ شت" و "ه" و "ار" مانند: کوشش، گوشت، گفتار، کردار، خنده، گریه.... و پسوندهایی که به آخر عناصر دیگری غیر از ماده فعل می چسبند و عبارتند از "ی" و صورت دیگر آن یعنی "گی"، مان، نا. مانند: سیاهی، زندگی، زایمان، ترکمان، درازنا و تنگنا.
پسوند اسم ساز مصدر:

در زبان فارسی عبارت است از: "  َ ن" مانند: رفتن، آمدن، دیدن.

پسوند اسم ساز لیاقت:

این پسوندها عبارتند از: "اک" و "انه" مانند: خوراک، سوزاک، عصرانه، صبحانه

این عناصر امروزه غیر فعالند و به کار لغت سازی نمی آید.

پسوند اسم ساز نسبت و مشابهت:

این عناصر عبارتند از: "اک"، "ال"، "اله"، "واره"، "ه" و "ون"، مانند: دنبال، چنگال، تفاله، دنباله، فتراک، ستاک، زبانه، ماهواره و پلون.

از میان اینها "واره"فعال، "ه"نیمه فعال و مابقی مرده و غیر فعالند.

پسوندهای ابزار و آلت:

این پسوندها عبارتند از: "ه"، "اورنجن" و "رنجن". که امروزه همه غیر فعالند.

امروزه شبه پسوندهای "ابزار" و "افراز" فعالند و بهتر است به جای عناصر مرده یاد شده برای لغت سازی مورد استفاده قرار گیرند. مانند: دست افزار، جنگ افزار، نوشت افزار و....

پسوندهای اسم ساز و صفت ساز بدون نقش دقیق:

این عناصر عبارتند از "ه"، "ان"، "مان"، "ی"، برخی از این پسوندها مانند" "ان" و "ه"، هم به اسم می چسبند مانند: دنباله، انگله، هنگامه، آستانه و هم به صفت می چسبند، مانند: شادمانه، جاودانه، و برخی فقط به اسم می چسبند مانند "ی" در "بارگی" و "ارمغانی".

ادامه دارد.....

آسیه بیاتانی

بخش ادبیات تبیان



تاريخ : سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393 | 10:19 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |
در راستای اجرای بند هفت برنامه عملیاتی دبیرخانه راهبری ادبیات ، نتایج مسابقه ی طراحی سوالات استاندارد و مفهومی از درس زبان فارسی 1 به شرج ذیل اعلام می گردد .

لازم به ذکر است  نفر اول  مسابقه ی مذکور مورد تقدیر استانی قرار خواهد گرفت  .


نام ونام خانوادگی                       رتبه                       امتیاز                ناحیه                   مدرسه


1- خانم زهره کارگر شورکی          اول                         378.25                   3                فرزانگان 2

2- خانم لیلی کوهستانی             دوم                         377.5                    1              شاهد رضویه

3- خانم اکرم صبوری فرد              سوم                        376                      4                 امامی 2

4- خانم اعظم فیروز حسینی       چهارم                        375                      2                  نجمه 2

5- خانم سوسن انصاری             چهارم                        375                      2                  نجمه 1

6- خانم اعظم محمدی               پنجم                        374.5                    1                    عفت

7- خانم طیبه اصحابی               ششم                       374                      1                ریحانه النبی

8- خانم محبوبه ملکیان               هفتم                        372                      1                   مریم 2

9- آقای حسن رمضانی             هشتم                      371.5                     2                   آزادگان

10 - خانم نفیسه باقری طباطبایی   نهم                         371                    1                   شرافت

11- زینب آزادی هرسینی             دهم                         370                 خلجستان              مهدیه



تاريخ : سه شنبه نوزدهم فروردین 1393 | 12:1 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |
امير محمود بن امير يمين الدين طغرايى فريومدي خراساني معروف به ابن يمين، اديبي فاضل، شاعري قانع و زاهدي عارف بود  ابن ‏يمين فريومدي كه در سال 685 ق در فريومد در خراسان به دنيا آمد.

او همراه با قيام سربداران بر ظلم و جور زمانه شوريد و در اين اثنا، ديوان شعرش گم شد.

ابن يمين شاعري قصيده سرا و مداح بود ولي هنر وي بيشتر در سرودن قطعات اجتماعي و اخلاقيِ سودمندِ وي است كه شهرت بسيار دارد، چنان‏كه بايد او را بعد از انوري، بزرگ‏ترين شاعر قطعه‏ سرايِ پارسي دانست.

اشعار وي مشتمل بر اخلاق و نصايح، عزت نفس، دوري و مذمت چاپلوسي و مدح ناكسان بوده است.

ابن ‏يمين به هنگام مرگ 84 سال داشت.



تاريخ : سه شنبه نوزدهم فروردین 1393 | 8:53 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |

مراسم ترحیم محمدابراهیم باستانی پاریزی با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد.

به گزارش خبرنگار ادبیات خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، مراسم ترحیم زنده‌یاد باستانی پاریزی - نویسنده، مورخ و استاد فقید دانشگاه تهران - ظهر روز دوشنبه 18 فروردین‌ماه با حضور رضا فرجی دانا - وزیر علوم، تحقیقات و فناوری -‌، محمدحسین امید – رییس دانشگاه تهران -، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمود دعایی - مدیر مؤسسه اطلاعات -‌ و افرادی همچون ضیاء هاشمی، غلامرضا ظریفیان، سیدعلی موسوی گرمارودی، محمدعلی اسلامی ندوشن، آیت‌الله سیدمصطفی محقق داماد، شیرین بیانی، غلامرضا جمشیدی‌ها، جمعی از استادان و دانشجویان و همچنین خانواده باستانی پاریزی در مسجد دانشگاه تهران برگزار شد.

حجت‌الاسلام حمیدزاده - خطیب مراسم - در سخنانی اظهار کرد: در مقام تسلیت گفتن برای درگذشت دکتر باستانی پاریزی این تنها خانواده نیست که باید مخاطب قرار گیرد،‌ تسلیت و تعزیت باید به جامعه علمی کشور گفته شود، آن هم در آغازین روزهای سال جدید.

او افزود: استاد باستانی پاریزی از چهره‌هایی است که مرگ ولادت دیگرباره‌ای برایش بوده است و بسیاری از حساسیت‌ها را برانگیخته تا کسانی که آثارش را خوانده‌اند آن‌ها را بازنگری کنند و کسانی که نخوانده‌اند این گنجینه کهن را بازشناسند.

حمیدزاده همچنین گفت: این استاد بزرگوار تاریخ ایران را از ایستایی نجات داد و براساس استخدام ادبیات زلال فارسی، تاریخ را در دل و جان جامعه روان‌تر کرد. استاد باستانی پاریزی تاریخ را نه در جهت نشان دادن خود که در جهت نشان دادن تاریخ می‌نگارد.

او اضافه کرد: او عاشق وطن و ایران بوده و نسل و نسل‌های ایران را به تاریخ سرزمین کهنی توجه می‌دهد که اگرچه در گوشه و کنار آن ظلم و بیداد هم باشد‌، اما روح آزاداندیشی‌ در ذره ذره خاکش موج می‌زند. ما در سال فرهنگ و اقتصاد سکان‌دار فرهنگ را در عرصه ادبیات و تاریخ از دست دادیم و به فقدان استاد مبتلا شدیم، هرچند استاد به یارانش پیوست؛ یارانی همچون سعید نفیسی‌، دکتر ایرج افشار‌، دکتر خوانساری و دیگر بزرگان.



تاريخ : سه شنبه نوزدهم فروردین 1393 | 8:40 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |



تاريخ : سه شنبه نوزدهم فروردین 1393 | 8:32 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |

با سلام واحترام

ضمن قدردانی و سپاس از شرکت همکاران محترم و پرتلاش در مسابقه ی کتابخوانی

نفرات برتر مسابقه که موفق به کسب امتیاز شدند به شرح ذیل اعلام می گردد:

نام                          رتبه                ناحیه                     تقدیرنامه

زهرا تقوی                 اول                   1                        استانی

لیلا کوهستانی          اول                   1                        استانی

پروین محمدی            اول                   1                        استانی

زهره رحیمی زارع        دوم                  1                        ناحیه ای

طیبه اصحابی            دوم                   1                        ناحیه ای

علیرضا کاشی پزان      دوم                 1                        ناحیه ای

نفیسه سادات طباطبایی  سوم             1                        ناحیه ای

اعظم رئوفی منش         سوم               4                        ناحیه ای

محبوبه ملکیان               سوم              1                        ناحیه ای




تاريخ : سه شنبه ششم اسفند 1392 | 9:29 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |

پریسکه قالب جدید شعرفارسی است و اساتید رشته ادبیات فارسی دانشگاه های کشور و ازجمله استاد احمد فولادی طرقی شاعر نویسنده ومترجم نام آشنای کشور موفق به ابداع آن شده است .

شعر پریسکه به صورت رسمی توسط وزارت فرهنگ وارشاد اسلامی جمهوری اسلامی ایران ثبت گردیده است ودرحال حاضر یکی ازقالب های پرمخاطب شعر فارسی است .

پریسکه یک لغت اصیل ایرانی است و از واژه های زبان فارسی میانه محسوب شده و به معنای جرقه کوچک آتش است که هم اکنون ساکنان حاشیه زاگرس ازقبیل مردم لرستان -کرمانشاه -کردستان - ایلام- بخش هایی از خوزستان وچند نقطه مرکزی کشور هم اکنون نیز این واژه زیبا را استعمال می کنند .

اگر شعر را شعله ور شدن احسا س و خیال بنامیم پریسکه بخش کوچکی از این شعله می باشد که یک لحظه در ذهن روشنایی کوچک و زودگذری را ایجاد می کند و تا مدتی ذهن درگیر تفکر درخصوص او می شود. هدف از ایجادقالب پریسکه 3 مورد می باشد:

اول اینکه درسال های اخیر با یک پراکندگی درحوزه شعر کوتاه مواجه بودیم که هر کس به فراخور ذوق خود نام های مختلفی چون هایکو، هایکو واره، طرح و شعر کوتاه بر اشعار کوتاه فارسی می گذاشت که هیچ کدام تمام کننده وکامل نبودند و درمحتوا وفرم هم تفاوت چندانی نداشتند که به نام های متعدد خوانده شوند.

 دوم اینکه واژه ای نامأنوس وخارجی به نام هایکو در ادبیات شعری ما وارد شده بود که گذشته از ورود نامیمون این واژه - هرچقدر شعرای ما دراین عرصه به طبع آزمایی مشغول می شدند باز به نام فرهنگ وادبیات ما تمام نمی شد و در پایان به آن شعرژاپنی اطلاق می گردید.

در هایکو شاعر باید با5هجا 7هجا 5هجا ودرمجموع 17 هجا شعر بگوید که به هیچ وجه با توجه به قواعد وشکل واژگان فارسی نمی توان یک شعر کامل وزیبا سرایش کرد.در زبان ژاپنی ما با فصل واژه رو به رو هستیم یک واژه در زبان ژاپنی حتی معنای یک جمله کامل ما می شود .

پس نتیجه می گیریم هایکو در ادبیات ما یک مهمان ناخوانده است که شعرای ما فقط باید از نوع نگاه و شیوه فعالیت هایکوسراهای حوزه « آ س ا ن » مطلع بوده وتجربیات مثبت آنها رادر قالب های شعرفارسی بکارببندند .

سوم اینکه با روی کار آمدن تفکرات ذن در ژاپن و ورود این جریان فکری مذهبی در هایکو به شکلی که اگر نگوییم جزءلاینفک هایکوشده حداقل جزء همراه هایکوگردیده است هم زمان با ورود هایکو به کشور های شرق وغرب تفکرات ذن و به تبع اندیشه های بودیسم با کارکردهای کم حساسیتی چون طبیعت گرایی وعشق به طبیعت هرچند که بعدها به طبیعت خدایی تغییر مسیر می دهند وهمچنین تعالیم مکاتب شینتو وکنفوسیوس دراین کشورها گسترش می یابدکه کشوراسلامی ایران نیز استثناء نبوده است .

این تعالیم ودستورات تحت عناوینی چون عرفان های نوظهور وعرفانهای شرقی از طریق شعر با سهولت بیشتری در اذهان جوانان و نوجوانان شکل می گیرد .

چند پریسکه سرای مطرح : استاداحمدفولادی طرقی - سیروس ذکایی - فایزه سید رضازاده - مهردادبابایی -حسین فرید زاده- پریچهرمهدی خان لاله - سیدحسن حسینی تیل آباد - دانیال رحمانیان - افسانه راز - رضامحبی راد پرویزبیگی.

 چند پریسکه از استاد بهرهی

درچشمهای تو 

جایی برای خواب کسی هست؟ 

من تجربه ی خواب دریایی ندارم .

نیلوفری که روی مرداب راپوشانده است 

انتقام 

تمام گلهای لگدهای شده را می گیرد

ای کبوتر 

این چاه ازکی مقدس شد؟ 

وقتی که یوسف درو ن او افتاد 

یاعلی درون او نالید

هرچند با مرگ تو ای ستاره ی کوچک 

آسمان دلش نگرفت 

اما ته دلش خالی شد .



ادامه مطلب
تاريخ : سه شنبه بیست و نهم بهمن 1392 | 12:45 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |

با سلام و خداقوت

به اطلاع کلیه همکاران عزیز می رساند کارگاه آموزشی در سطح استان در تاریخ 30 / 11 / 92

روز چهارشنبه ، در محل خانه ی علوم و فنون  خیایان ایستگاه  ، ساعت    18:30            

 با موضوع نقد شعر و معیار های آن در ادب فارسی برگزار می گردد .

حضور همکاران فرهیخته موجب امتنان است .

برای همکاران حاضر در کارگاه گواهی شرکت در کارگاه صادر می گردد .



تاريخ : یکشنبه بیست و هفتم بهمن 1392 | 9:6 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |
آزمون کتابخوانی از ساعت هشت صبح امروز تا ساعت 24 به آدرس گروه تکنولوژی استان قم

  به صورت آن لاین برگزار می گردد



تاريخ : دوشنبه سی ام دی 1392 | 20:51 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |
به اطلاع کلیه ی همکاران محترم می رساند در راستای اجرای برنامه عملیاتی دبیرخانه

راهبری زبان و ادبیات فارسی ،گروه استان اقدام به راه اندازی قسمتی با عنوان کلینیک مجازی

یاهمان پایگاه مجازی پرسش و پاسخ نموده است .همکاران محترم و دانش آموزان عزیزی که

در حوزه ی زبان و ادبیات فارسی سؤالاتی دارند می توانند با مراجعه به وبلاگ استان و ورود به

بخش کلینیک مجازی (  اولین بخش از ستون سمت چپ ) در قسمت نظرات سؤالات خود را ثبت نمایند .

بدیهی است پس از پاسخ به سوالات می توانند وارد همین بخش شده و جواب خود را دریافت نمایند .



تاريخ : سه شنبه دهم دی 1392 | 13:33 | نویسنده : گروه زبان و ادبيات |
.: Weblog Themes By VatanSkin :.